علائم خرابی دسته موتور گیربکس معمولاً با نشانههای فیزیکی و صداهای ناهنجاری همراه است که اگر به موقع تشخیص داده نشود، هزینههای سنگینی روی دست مالک خودرو میگذارد. ما در هلدینگ فتوحی همواره تاکید داریم که سلامت سیستم انتقال قدرت به ثبات این قطعات کوچک اما حیاتی بستگی دارد. اگر به دنبال بهترین قطعات شرکتی هستید، تهیه لوازم یدکی سایپا در شیراز از مراکز معتبر میتواند تضمینکننده طول عمر موتور و گیربکس خودروی شما باشد. در این مقاله قصد داریم به طور کامل بررسی کنیم که چطور متوجه خرابی این قطعه شویم و بهترین زمان برای تعویض آن چه موقعی است.
دسته موتور گیربکس چیست و چه تفاوتی با دسته موتورهای معمولی دارد؟
دسته موتور گیربکس (Gearbox Mount) یکی از تکیهگاههای اصلی است که وظیفه نگهداری و ثابت کردن جعبهدنده (گیربکس) را بر عهده دارد. در حالی که دسته موتورهای معمولی وزن موتور را تحمل میکنند و لرزشهای ناشی از احتراق را میگیرند، دسته موتور گیربکس وظیفه دارد تعادل سیستم انتقال قدرت را در هنگام تعویض دنده و انتقال گشتاور حفظ کند. این قطعه معمولاً از ترکیب فلز و لاستیکهای فشرده (الاستومر) ساخته میشود تا انعطافپذیری لازم را در برابر تکانهای شدید داشته باشد.
تفاوت اصلی در موقعیت قرارگیری و نوع فشاری است که به آنها وارد میشود؛ دسته موتورهای بالایی بیشتر تحت فشار وزن هستند، اما دسته موتور گیربکس (که معمولاً در قسمت پایین یا زیرین قرار دارد) فشار ناشی از گشتاور چرخشی را تحمل میکند.
نقش ضربهگیری و مهار گشتاور در سیستم انتقال قدرت
در هنگام شتابگیری یا ترمز شدید، موتور و گیربکس تمایل دارند که حول محور خود بچرخند. اینجاست که نقش حیاتی هلدینگ فتوحی به عنوان ارائه دهنده خدمات فنی و قطعات اصلی پررنگ میشود؛ چرا که استفاده از قطعات غیراستاندارد در این بخش باعث میشود لرزشها به درستی مهار نشوند. دسته موتور گیربکس با جذب این انرژی، مانع از انتقال ضربات به اتاق خودرو و شاسی میشود و از خرد شدن دندهها در درازمدت جلوگیری میکند.
اصلیترین علائم خرابی دسته موتور گیربکس
تشخیص به موقع علائم خرابی دسته موتور گیربکس میتواند از آسیب به سایر بخشهای جلوبندی جلوگیری کند. پیش از بررسی جزئی، در جدول زیر خلاصهای از این علائم و نحوه تجربه آنها توسط راننده را آوردهایم:
در ادامه، هر یک از این موارد را به صورت تخصصی بررسی میکنیم:
لرزش غیرعادی در کابین و زیر پا
یکی از اولین نشانهها، لرزشی است که در هنگام درجا کار کردن خودرو یا در سرعتهای خاص در کف خودرو حس میکنید. وقتی لاستیک ضربهگیر در دسته موتور گیربکس خاصیت خود را از دست میدهد، ارتعاشات مستقیم به بدنه منتقل شده و آرامش راننده را سلب میکند.
شنیدن صدای “تقه” هنگام تعویض دنده یا شتابگیری
اگر هنگام رها کردن کلاچ یا در لحظه فشردن پدال گاز صدای تقه شدیدی از زیر خودرو شنیدید، حتماً باید به سلامت دسته موتور شک کنید. این صدا ناشی از جابهجایی بیش از حد گیربکس و برخورد فلز با فلز است. برای مالکان خودروهای ایرانی، بررسی تخصصی مشکلات دسته موتور پراید نشان میدهد که این صدای تقه اغلب به دلیل پارگی کامل لاستیک دسته موتور پایینی (مدل دو پیچ یا سه پیچ) رخ میدهد.
تکانهای شدید موتور هنگام روشن یا خاموش کردن خودرو
آیا هنگام استارت زدن، کل خودرو به شدت تکان میخورد؟ دسته موتور معیوب نمیتواند ضربه اولیه روشن شدن موتور را مهار کند. این وضعیت در هنگام خاموش کردن موتور نیز به وضوح مشاهده میشود و موتور با یک حرکت الاکلنگی شدید از کار میافتد.
ناهماهنگی و بد جا رفتن دندهها (در خودروهای دستی)
از آنجایی که دسته موتور موقعیت گیربکس را نسبت به اهرم دستهدنده تنظیم میکند، هرگونه جابهجایی گیربکس باعث میشود دندهها به سختی جا بروند یا در هنگام رانندگی از جای خود بیرون بپرند. این مسئله امنیت رانندگی را به خطر میاندازد.
لرزش در حالت توقف (D) برای خودروهای اتوماتیک
در خودروهای اتوماتیک، وقتی پشت چراغ قرمز هستید و خودرو در حالت Drive قرار دارد، خرابی دسته موتور گیربکس خود را به صورت لرزشهای ریز اما مداوم در فرمان و داشبورد نشان میدهد. با تغییر وضعیت به N (خلاص)، این لرزش معمولاً کاهش مییابد که نشانه قطعی خرابی قطعات لاستیکی است.
تفاوت علائم خرابی دسته موتور با دسته موتور گیربکس
بسیاری از رانندگان این دو را با هم اشتباه میگیرند. علائم خرابی دسته موتورهای بالایی بیشتر با لرزش فرمان و صدای لرزش در دور موتورهای بالا همراه است. اما خرابی دسته موتور گیربکس مستقیماً با “حرکت مکانیکی” سیستم انتقال قدرت درگیر است. یعنی شما در هنگام تعویض دنده یا تغییر ناگهانی شتاب، ضربه را حس میکنید. همچنین لرزشهای ناشی از دسته موتور گیربکس بیشتر در کف خودرو و پدالها حس میشود تا روی فرمان.
علتهای رایج خرابی دسته موتور گیربکس
چرا این قطعه خراب میشود؟ دانستن دلایل آن به شما کمک میکند تا با تغییر سبک رانندگی، عمر قطعات خودروی خود را افزایش دهید. یکی از مواردی که در معاینه فنی شیراز نیز به دقت بررسی میشود، وضعیت همین اتصالات لاستیکی است تا از ایمنی خودرو اطمینان حاصل شود.
سبک رانندگی تهاجمی و تیکآفهای ناگهانی
بزرگترین دشمن دسته موتور، شتابگیریهای ناگهانی و رها کردن سریع کلاچ است. این کار فشار گشتاور را به شدت افزایش داده و باعث پارگی لاستیک ضربهگیر میشود.
کیفیت پایین قطعه و فرسودگی لاستیک ضربهگیر
لاستیکها به مرور زمان بر اثر گرما و فشار خشک شده و خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهند. استفاده از قطعات بیکیفیت بازار باعث میشود این فرآیند بسیار سریعتر رخ دهد.
نشت روغن روی قطعات پلاستیکی
روغن موتور یا روغن هیدرولیک خاصیت خورندگی برای لاستیک دارند. اگر خودروی شما نشتی روغن دارد، این روغن با ریختن روی دسته موتور گیربکس باعث نرم شدن بیش از حد و در نهایت دفرمه شدن و پارگی آن میشود.
چطور دسته موتور گیربکس را تست کنیم؟ (آموزش گامبهگام)
اگر علائم بالا را دارید، میتوانید با چند تست ساده در پارکینگ خانه، از خرابی قطعه مطمئن شوید:
روش تست با ترمز دستی و کلاچ (برای دندهای)
- ترمز دستی را کاملاً بکشید.
- خودرو را در دنده یک قرار دهید.
- آرام کلاچ را تا نقطه حرکت بالا بیاورید و همزمان کمی گاز بدهید (دقت کنید خودرو حرکت نکند).
- در این لحظه اگر موتور بیش از حد به سمت عقب یا جلو متمایل شد یا صدای تقه شنیدید، دسته موتور خراب است. (بهتر است یک نفر از بیرون وضعیت تکان خوردن موتور را با کاپوت باز تماشا کند).
مشاهده بصری و بررسی ترکخوردگیها
با استفاده از یک چراغ قوه، به محل اتصال گیربکس به بدنه نگاه کنید. هرگونه ترکخوردگی، لهیدگی لاستیک یا جدا شدن بخش فلزی از لاستیک نشاندهنده زمان تعویض است.
خطرات و عوارض رانندگی با دسته موتور گیربکس خراب
پشت گوش انداختن تعویض این قطعه ارزانقیمت، میتواند منجر به خسارات میلیونی شود.
آسیب به پلوسها و سیستم جلوبندی
وقتی گیربکس در جای خود فیکس نباشد، زاویه خروجی قدرت به سمت چرخها تغییر میکند. این امر باعث فشار مضاعف به مشعلی پلوس و ساچمهها شده و منجر به لرزشهای شدید در سرعت بالا و خرابی زودرس جلوبندی میشود.
فشار مضاعف به پوسته گیربکس
در تکانهای شدید، فشار فیزیکی به محل پیچهای اتصال وارد میشود. در موارد حاد، دیده شده که لرزشهای مداوم باعث ترک خوردن یا شکستن پوسته آلومینیومی گیربکس شده است که هزینه تعمیر بسیار بالایی دارد.
کلام آخر: زمان طلایی برای تعویض قطعه
به محض مشاهده اولین علائم خرابی دسته موتور گیربکس، نسبت به تعویض آن اقدام کنید. نادیده گرفتن لرزشهای کوچک امروز، به معنای تعمیرات اساسی گیربکس و جلوبندی در ماه آینده است. ما در مجموعه فتوحی با ارائه خدمات تخصصی و تامین قطعات اصلی، در کنار شما هستیم تا رانندگی ایمن و نرمی را تجربه کنید.
اگر در شیراز هستید و متوجه لرزشهای غیرعادی در خودروی خود شدهاید، همین امروز برای کارشناسی فنی و تهیه قطعات اصلی برند سایپا به مرکز ما مراجعه کنید. سلامت خودروی شما، اولویت ماست.